Những nỗ lực của ngành nông nghiệp và chính quyền các địa phương liệu có giúp nông dân hóa giải được bài toán khó này?

Khan hiếm trầm trọng

Mấy năm trước, vụ đông xuân nào vợ chồng bà Lê Thị Hải (xã Sơn Viên, huyện Nông Sơn) cũng không lo thiếu giống sạ 5 sào ruộng của mình. Bởi, giữa vụ hè thu là bà Hải đã lo tìm nguồn giống lúa chất lượng về đổ ghè cất, cứ đến hẹn là ngâm ủ để gieo. Bây giờ thì ngược lại, bụng dạ bà Hải như đang có lửa đốt vì hàng chục ký giống mà bà dự trữ đã bị 3 trận lũ liên tiếp làm hư hỏng hoàn toàn. Mấy ngày nay, ngược xuôi khắp vùng nhưng bà chưa thể kiếm đâu ra lượng giống cần thiết để mua, trong khi đó vụ sản xuất thì đã cận kề. Đâu chỉ bà Hải, ở huyện miền núi mới chia tách này, hàng nghìn gia đình cũng chung cảnh ngộ. Theo ông Trần Thanh Quang - Trưởng Phòng NN&PTNT Nông Sơn thì, đông xuân tới, địa phương sẽ triển khai sản xuất khoảng 1.200 ha lúa, lượng giống cần ít nhất là 130 tấn. Thế nhưng, cho đến giờ này, nguồn dự trữ trong dân chỉ chừng 30 tấn. Ông Quang bảo, số còn lại chỉ còn biết trông chờ vào sự chi viện của ngành nông nghiệp và các đơn vị liên quan ở tỉnh.

Nông dân đã lo dự trữ lúa giống nhưng đã bị lũ lụt gây hư hại.

Cần nói thêm, thực trạng trên không chỉ xảy ra ở Nông Sơn mà tại rất nhiều địa phương khác, như: Đại Lộc, Điện Bàn, Duy Xuyên, Thăng Bình, Quế Sơn... hàng loạt hộ nông dân cũng đang loay hoay tìm nguồn giống. Trao đổi với Phóng viên Báo Quảng Nam vào cuối buổi chiều qua (17-11), ông Võ Văn Cường - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết, đông xuân này toàn tỉnh sẽ triển khai gieo sạ gần 42 nghìn hécta lúa nên cần phải có hơn 3,5 nghìn tấn giống các loại (chủ yếu X21, NX30, Xi23, Nhị ưu 838, Nghi hương 2308, NP12, NP16, TN15, Bio 404). Những vụ trước, ngoài lượng giống do các đơn vị chuyên sản xuất giống trên địa bàn Quảng Nam và một số vùng lân cận cung ứng thì còn phải tích cực huy động nguồn giống chất lượng dự trữ trong dân (khoảng 30-40%). Vậy nhưng năm nay, sau nhiều đợt lũ lớn, lượng giống trong dân gần như mất sạch, do đó rất nhiều nơi đã và đang xảy ra tình trạng khan hiếm.

Nỗ lực giúp dân

Theo những số liệu mới nhất tổng hợp từ nhiều địa phương thì cho đến thời điểm này, nông dân Quảng Nam còn thiếu khoảng 1.500-1.700 tấn giống lúa phục vụ cho việc gieo sạ vụ đông xuân. Ông Võ Văn Cường  Phó Giám đốc Sở NN&PTNT thông tin, để chia sẻ một phần khó khăn cho nông dân, từ 5 tỷ đồng do ngân sách tỉnh cấp, ngành nông nghiệp đã khẩn trương mua 600 tấn giống lúa chất lượng về phân bổ cho các địa phương để gấp rút chi viện nông dân. Theo ông Cường, lượng giống vừa nêu chủ yếu cấp phát cho những gia đình thuộc diện khó khăn ở những vùng rốn lũ. Ngoài nguồn hỗ trợ trên thì hiện nay nông dân ở nhiều địa phương cũng đang được một số chương trình, dự án liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp xem xét hỗ trợ thêm khoảng 300- 400 tấn giống lúa nữa.

Các đơn vị liên quan cần phải thắt chặt công tác kiểm soát, kiểm định chất lượng giống lúa và phân bón.

Nhiều huyện cũng đã chủ động xuất ngân sách dự phòng để tiếp tục trợ cước, trợ giá cho nông dân mua giống. Riêng tại Duy Xuyên, theo ông Nguyễn Công Dũng  Phó Chủ tịch UBND huyện, ngoài 70 tấn giống lúa do tỉnh hỗ trợ, lãnh đạo địa phương này đã quyết định chi thêm 300 triệu đồng trợ giá cho dân. Tuy nhiên, theo ông Dũng, số tiền trên cũng mới chỉ giải quyết được một phần khó khăn của nhà nông mà thôi. Lúc này, cái chính là tự thân nông dân phải vận động. Còn tại Điện Bàn, ông Đỗ Như Hồng - Trưởng Phòng NN&PTNT cho biết, đông xuân tới, toàn huyện tổ chức gieo sạ 5.600 ha lúa. Với 90 tấn giống vừa được Sở NN&PTNT cấp thì địa phương sẽ hỗ trợ nông dân sản xuất được hơn 20% diện tích (khoảng 1.200 ha). Theo ông Hồng, UBND huyện đã giao cho chính quyền cơ sở và các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn nhanh chóng thống kê nhu cầu về nguồn giống lúa của dân, trên cơ sở đó sẽ liên hệ với các đơn vị cung ứng và hỗ trợ trực tiếp 30-50% giá giống lúa cho nông dân, bất kể số lượng là bao nhiêu.

Bên lề hội nghị tổng kết năm nông nghiệp 2009 mới đây, ông Trần Vinh Quang  Giám đốc Công ty Cổ phần giống nông  lâm nghiệp Quảng Nam khẳng định với Phóng viên Báo Quảng Nam rằng, ngoài việc chịu trách nhiệm cung ứng 380 tấn giống lúa để Sở NN&PTNT cấp phát cho dân theo nguồn hỗ trợ của tỉnh thì hiện nay tại kho dự trữ của đơn vị này còn đến 2 nghìn tấn giống lúa chất lượng cao, sẵn sàng bán ra cho dân. Theo ông Quang, vấn đề đáng quan tâm bây giờ là động thái của chính quyền các địa phương như thế nào trong việc giúp dân mua giống mà thôi. Nói rõ ra, ngay lúc này, chính sách trợ giá, trợ cước cho dân là vô cùng bức bách.

Trước tình trạng nông dân thiếu giống lúa trầm trọng, ngoài việc xuất ngân sách mua 20 tấn giống nguyên chủng cấp cho các gia đình già yếu, neo đơn, bị thiệt hại nặng nề trong thiên tai thì huyện Nông Sơn cũng đã quyết định trợ giá cho những trường hợp có hoàn cảnh kinh tế khó khăn mua thêm khoảng 31 tấn. Bên cạnh đó, địa phương này cũng vừa đề nghị Sở NN&PTNT chi viện 30-50 tấn giống lúa nữa để khẩn trương cấp phát cho dân.

Rõ ràng, ngay trong lúc này, nông dân đang rất cần sự trợ lực từ phía Nhà nước nhằm giúp họ nhanh chóng giải bài toán khó về nguồn giống lúa. Tuy nhiên, việc hỗ trợ, cấp phát như thế nào cho đúng đối tượng cũng là vấn đề mà các cơ quan có trách nhiệm cần phải hết sức lưu tâm. Thực tế những năm qua cho thấy, ở không ít nơi, việc thực hiện khâu này còn rất nhiều bất cập khiến nội bộ nông dân tỏ ra bất bình. Xin được nói thêm, bà con nông dân cũng không nên tạo ra những “cơn sốt giống ảo” để những doanh nghiệp vô lương có cơ hội  nâng giá - “đục nước thả câu”, mà phải tích cực phối hợp với chính quyền cơ sở và các HTX dịch vụ nông nghiệp tại địa phương để lựa chọn giải pháp tối ưu nhất. Thiết nghĩ, từ bây giờ, các đơn vị liên quan cũng nên thắt chặt hơn nữa khâu kiểm tra, kiểm soát, kiểm định chất lượng nguồn giống lúa và phân bón nhằm giúp nông dân khỏi vớ phải những món hàng... quá đát như lâu nay họ từng “dính”!

                                                                                      Nguyễn Văn Sự- Nguồn: Báo QN